محدوديت ارتباطات، فيلترينگ كامل و... از جمله احتمالاتي است كه از زمانطرح مسئله اينترنت ملي در بين كارشناسان مطرح شده است؛ «اگر هدف طراحاناينترنت ملي يا شبكه ملي اينترنت فيلترينگ صددرصدي باشد ميتوان گفت كهتنها اتلاف منابع است و هيچ فايدهاي براي كشور نخواهد داشت.»


اينترنت ملي، محدودكننده يا سهولتبخش؟
سپيده سمائي
«اينترنتملي» پديدهاي كه از زمان طرح موضوع آن مخالفت برخي كارشناسان را بهدنبالداشت، همچنان در دستور كار وزارت ارتباطات قرار دارد. هفته گذشته،عبدالمجيد رياضي، معاون فناوري اطلاعات وزارت ارتباطات از راهاندازي اينطرح تا پايان سالجاري خبر داد؛ با نصب تجهيزات فراهم شده در راستاي ايجادپيشزمينهها با هدف راهاندازي اينترنت ملي در استانهاي قم و كرمان، تاپايان سالجاري، طرح اينترنت ملي در كشور راهاندازي ميشود. رياضي بابيان اينكه طراحيها در راستاي گسترش شبكه اينترنت ملي در كشور كه مراكزاصلي اينترنت استانها را به هم متصل ميكند در وزارتخانه انجام شده است،به فارس گفت: زمينه برگزاري مناقصه در راستاي اجرايي شدن اين شبكه فراهمشده است.

پيش از اين نيز راهاندازي اينترنت ملي بارها از سويمقامات وزارت ارتباطات مورد تاكيد قرار گرفته بود. از جمله كمال محامدپورمعاون پژوهش، آموزش و امور بينالملل وزارت ارتباطات كه ايجاد شبكه ملياينترنت را در كشور بسيار مهم ميداند: با ايجاد اين شبكه و هاستينگ داخليديگر اطلاعات داخلي كشور از سايتهاي خارجي عبور نميكنند كه اين از نظرمسائل امنيتي و اقتصادي بسيار مفيد است. موافقان اين شبكه را براي ارتباطدانشگاهها، مراكز تحقيقاتي و پژوهشي داخلي مفيد ميدانند و معتقدند ايجادپهناي باند وسيع در كشور و ايجاد ترافيك و جريان دادههاي داخلي ميتواندبه محققان كشور در جهت دسترسي به اطلاعات داخلي كمك شاياني كند. محامدپوردر اين زمينه ميگويد: البته بايد در برخي مواقع از سايتهاي خارجي وبينالمللي هم استفاده كرد ولي از نظر بنده بايد در زمينه تبادل اطلاعاتخانگي حتما از شبكه ملي اينترنت استفاده شود.

اينترنت ملي، تركيبي مبهم
«واژهاينترنت ملي يك واژه نامفهوم است و طي 2 سال اخير كه مطرح شده به هيچوجهنتوانسته جايگاهي براي خود در ميان نخبگان و كارشناسان پيدا كند.»علياكبر جلالي با بيان اين مطلب ميگويد: اگر مسئولان ذي ربط از همانابتدا به جاي اينترنت ملي از «شبكه ملي پرسرعت» يا «اينترانت» استفادهميكردند هيچ مشكلي پيش نميآمد و كارشناسان و نخبگان فناوري اطلاعات هماز اين مسئله استقبال ميكردند. اين كارشناس فناوري اطلاعات با اشاره بهاينكه در هيچ كجاي دنيا بحث اينترنت ملي نداريم، ميافزايد: به نفع كشوراست كه اين بحث اينترنت ملي رسما كنار گذاشته شود تا اين همه ابهام بيهودهو تشويش ايجاد نشود. محدوديت ارتباطات، فيلترينگ كامل و... از جملهاحتمالاتي است كه از زمان طرح مسئله اينترنت ملي در بين كارشناسان مطرحشده است؛ «اگر هدف طراحان اينترنت ملي يا شبكه ملي اينترنت فيلترينگصددرصدي باشد ميتوان گفت كه تنها اتلاف منابع است و هيچ فايدهاي برايكشور نخواهد داشت.»

حسن بهشتي پور، يك كارشناس رسانه است كه درگفتوگو با مهر چنين ميگويد. وي با بيان اينكه اگر ايده اينترنت ملي برايجبران ضعف اطلاعرساني در كشور طراحي شده باشد قابل پذيرش است، ميگويد:اما اگر هدف طراحان اينترنت ملي اين باشد كه فقط بخواهند فيلترينگ راصددرصدي كنند و تنها چيزهايي را كه مفيد تشخيص ميدهند به مخاطب ايرانيعرضه كنند و بقيه اطلاعات و دادهها را از دسترسي آنان خارج كنند، ميتوانگفت كه تنها اتلاف منابع است و هيچ فايدهاي براي كشور ندارد. محمد مهديفرقاني، استاد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي از ديگر منتقدان اين طرحاست كه در اين زمينه ميگويد: اينكه در عرصه اينترنت سرنوشت دادهها واطلاعات خودمان را به بيگانگان ندهيم خوب است ولي تفكيك ارتباطات از شبكهجهاني اينترنت با عنوان اينترنت ملي يا هر عنوان ديگر شدني و مطلوب نيست.

ويبا بيان اينكه كشورهاي بسياري خواهان توزيع مديريت راهبردي اينترنت درجهان هستند، ادامه ميدهد: استفاده از مدل اينترنت ملي تجربهاي است كهظاهرا فقط در كشور ما بدان پرداخته شده و ايده «اينترنت ملي» مفهومي كاملامبهم و غيرشفاف است. به اعتقاد اين استاد دانشگاه، نميتوان خصلت جهانيبودن در مورد اينترنت را ناديده گرفت و حتي درصورت تحقق اين ايده و ايجادنوعي شبكه داخلي اين پديده از نظر ارتباطي ابتر خواهد بود و فايدهاي همنخواهد داشت.

فوايد يك شبكه ملي
در مقابل اين اظهارات، برخيكارشناسان براي اين شبكه فوايدي قائل هستند. سازماندهي ارتباطات داخلي،افزايش سرعت اينترنت و امنيت اطلاعات از جمله اين مزاياست. احمد بزرگيان،عضو كميته مخابرات در مجلس هفتم در اين زمينه ميگويد: در حال حاضر هنگاميكه 2 دانشگاه داخلي ما بخواهند با يكديگر ارتباط داشته باشند بايد از طريقاينترنت بينالمللي اين كار انجام شود كه در اين شيوه دادههاي داخلي ايندانشگاهها يكبار به ديتا سنترهاي آمريكايي وارد ميشود كه از منظراقتصادي و امنيتي داراي اشكال است و باعث كاهش سرعت انتقال اطلاعاتميشود. اين كارشناس يكي از دلايل سرعت پايين اينترنت در كشور را وجودنداشتن يك ديتاسنتر داخلي ميداند و معتقد است با ايجاد اين شبكه ملي اينمشكل هم خودبهخود رفع ميشود.

آيا ايجاد چنين شبكهاي در هيچ كجايدنيا سابقه دارد؟ دكتر بزرگيان در پاسخ به اين سؤال ميافزايد: اينكه هرطرحي بايد در دنيا مورد يا نام مشابه داشته باشد صحيح نيست بلكه بايد ازنظر انتظارات و خواستههايي كه از طرح وجود دارد به آن نگاه كنيم. وياضافه ميكند: وقتي ما از يك شبكه انتظاراتي به نفع كشور داشته باشيم پسميتوانيم آن را هم شبكه ملي بناميم، حالا اين شبكه ميتواند در بخشهايمختلف اعم از اينترنت، اينترانت، زيرساخت يا شبكههاي داخلي باشد.

باوجود تمام اين اظهارات بهنظر ميرسد ايجاد شبكه ملي اينترنت يا اينترنتملي بهصورت جدي از سوي وزارت ارتباطات دنبال ميشود چنانكه رياضي،فعاليت آزمايشي پايگاههاي قم و كرمان را در راستاي الگوبرداري سايراستانها عنوان ميكند؛ راهاندازي مراكز كرمان و قم ميتواند نقش مهمي درراهاندازي اينترنت مراكز استانها بهعنوان مجريان شبكه ملي اينترنتداشته باشد.

ايجاد اينترنت ملي ممكن است اين خاصيت را داشته باشدكه سرعتي مناسب براي تحقيق و پژوهش در ميان منابع داخلي ارائه كند و يكامتياز براي محققان باشد، ولي اگر بخواهد محدودكننده فرايند پژوهش باشد واينترنت را از خاصيت فراگيري و ارتباطي با جهان خارج كند، قطعا فايدهاينخواهد داشت.