آسياب كه نام ديگر آن "طاحونه" است، در نقاط مختلف جهان به صورتهايمتفاوتي وجود دارد و براي آرد كردن گندم و غلات ديگر جهت تهيه نان و مصارفمختلف از آن استفاده ميشد.

آسياب هاي آبي از جمله آثار تاريخي استان يزد محسوب مي شود که معمولا در کنار آبادي ها و بر سر راه قنات ها ساخته شده اند.

آسياب دستي آن در خانههاي قديمي يزد ، با دو سنگ مسطح وجود دارد كه روي هم قرار ميگيرند.

دستهاي به سنگرويين متّصل است كه با دست چرخانده ميشوند و نام اين نوع آسياب، دستاس است كه بدان "آردچي" و "آرچي" نيز ميگويند.

ساختمان داخلي آسياب داراي چند اتاق به منظور استراحت آسيابان و انبار گندمهايي است كه بايد آرد شود.

رئيسسازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان يزد در اين خصوص گفت:«قديمي ترين آسياب اين استان ، آسياب آبي اشکذر است که قدمت آن مربوط بهدوران ايلخاني است.»

"عزيزالله سيفي" افزود: « اين آسياب يکي از 10آسياب ثبتي استان است که در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده و از ويژگيهاي منحصر به فرد آن مي توان به مقرنس کاري فضاي اصلي ، نقوش هندسي دراطراف ديواره ها ، آجر کاري ظريف در محوطه اصلي آسياب و صحن مثمن آن است.»

ويدر ادامه گفت:« هر آسياب داراي قسمت هاي مختلفي است که عمده ترين قسمت آن"تنوره" است که به صورت مخروطي وارونه طراحي ميشد ، به گونه اي که آبذخيره شده در آن از روزنه اي کوچک با فشار پره ها ،سنگ آسياب را حرکت ميداد.»

وي با بيان اين كه فضاي اصلي آسياب ها در دل زمين جاي دارد وبخش نمايان آن شامل نورگيرها و ورودي آسياب است افزود: « از ديگر قسمت هايآسياب مي توان سنگ زيرين و زبرين را نام برد که سنگ زيرين آن بسيار مقاومتر است.»

وي با بيان اينکه آسياب هاي آبي از جمله جاذبه هاي تاريخياين استان به شمار مي رود تصريح كرد :« از ميان آسياب هاي معروف استانميتوان آسياب هاي سنگ سياه ده آباد، بيده، باغستان، گرمسير تفت، دو سنگيمحمد آباد ميبد، تفت ،ندوشن و علي آباد را نام برد.»

در حال حاضر آسياب گرمسير تفت فعال است و به عنوان يک جاذبه خاص اکوتوريستي محسوب مي شود.

کویرهای ایران