مجموعههای تلویزیونی ماه رمضان امسال در حرکتیدور از عرف رایج رسانه ملی انواع و اقسام مواد مخدر را در مقابل دیدگانحیرتزده مخاطبان نمایش و نحوه استفاده از آنها را سخاوتمندانه آموزشمیدهند.
به گزارش مهر، آثار مناسبتی ماه رمضان سیما در سالهای اخیر بهمجموعههایی پربینننده و به عرصهای برای رقابت شبکهها تبدیل شدهاند.اما در مجموعه های ماه رمضان امسال نکتههایی دیده میشود که خبر از تغییرخطوط قرمز دارد. گرچه این تغییر نه تنها امیدوارکننده نیست، بلکهنشاندهنده متزلزل بودن قواعد و ممیزیها در سازمان بزرگ صدا و سیما است.

سالهای گذشته در یک جریان مستمر و طراحی شده پدیده چندهمسری و ازدواجموقت به یکی از عناصر تکراری مجموعهها و فیلمهای تلویزیونی تبدیل و باوجود انتقادهایی که به حمایت آشکار رسانه ملی از این پدیده شد، در اغلبمجموعهها و فیلمها خانوادههای ایرانی درگیر این معضل بودند.

این ماجرا تا آنجا ادامه یافت که قبح مسئله کمرنگ شد و دیگر دیدنمردهای دوزنه یا مردانی که به همسرشان خیانت میکنند در رسانه ملی به یکعادت تبدیل شد. به نظر میرسد جریانی تازه در تلویزیون شکل گرفته و قصددارد در میان بهت و حیرت مخاطب معضل اعتیاد را هم مثل پدیده چندهمسری بهموضوعی پیش پا افتاده تبدیل کند.

در مجموعههای امسال حضور معتادها پررنگتر از قبل شده و پای آنها حتیبه مجموعه "روز حسرت" هم کشیده شده که ادعای ماورایی بودن دارد. اگر شوخیبا تیپ معتاد در "بزنگاه" و "مامور بدرقه" به نوعی پذیرفتنی باشد در "روزحسرت" با رویکرد خاص به مسائل معنوی اشاره مستقیم به اعتیاد و نمایش تمایلشخصیت فریده به مصرف مواد مخدر سئوالبرانگیز است.

در این سالها تلویزیون قواعدی عجیب داشته که مدام تغییر کرده و هیچمدیری خود را موظف ندانسته درباره این سیاستهای یک بام و دو هوا توضیحبدهد. اگر قرار است خطوط قرمز و حساسیتها کمرنگ شود باید این قاعده شاملهمه مجموعهها و فیلمها باشد اما عملا این اتفاق نمیافتد و فقط گروهیخاص از این موهبت (اگر بشود نامش را موهبت گذاشت) بهره میبرند.

هر چه اشارهها، انتقادها و کنایهها پررنگتر و عمیقتر بشود، تیغممیزی تیزتر میشود. به یاد بیاوریم حاشیههایی را که پخش مجموعه "ساعتشنی" به وجود آورد. این مجموعه تصویری از جامعه و بحرانهای اخلاقی آن پیشچشم مخاطب قرار میداد که تاثیرگذار و گاه تکاندهنده بود اما سازمان تابنیاورد و مجموعه را ممیزی کرد.

فیلمهای سینمایی زیادی در پخش تلویزیونی به این بهانه که با مقرراتسیما همخوانی ندارند جرح و تعدیل میشوند و دامن این تغییر گاهی فیلمیمعناگرا مثل "خیلی دور، خیلی نزدیک" را هم گرفته است. با این شرایط طبیعیاست به این جریان تازه که میخواهد اعتیاد را به یک ماجرای مفرح و بامزهتبدیل کند مشکوک باشیم.

در "بزنگاه" روی موضوع اعتیاد نادر (رضا عطاران) تاکید میشود و در هرقسمت شاهد تلاش او برای تهیه و مصرف مواد هستیم. همه میدانند او معتاداست، مرتب در این باره صحبت میکنند و هیچ چیز مانع پرداختن به این ماجرانمیشود. نادر حتی پای دختر خردسالش را هم به ماجرا باز و مواد را در لباساو پنهان میکند.

با دیدن این سکانسها و تاکید بر جزئیات شیوههای مختلف مصرف انواعمواد مخدر نمیتوان از کمرنگ شدن خطوط قرمز سیما خوشحال شد. آیا این میزانتوجه به جزئیات در مورد اعتیاد، کارکرد داستانی یا زیباییشناسانه درمجموعه دارد یا سیاستی است تا حساسیت مخاطب را نسبت به معضل اجتماعی حاداعتیاد کمرنگ کند؟

این ماجرا به شکلی دیگر در "مامور بدرقه" و "روز حسرت" تکرار میشود وگویی نمیتوان سراغ قصهای رفت که معتادها در آن حضور نداشته باشند.کارگردانهای این مجموعهها اشارههای غیرمستقیم و گذرا را به اعتیاد کافینمیدانند و به این ضعف شخصیتها اشارههایی پررنگ دارند.

سکانس خرید مواد مخدر در "روز حسرت" کاملا گویا است، اما کارگردان درفصلی دیگر این فرصت را به شخصیتها میدهد تا مفصل درباره این موضوع واعتیاد فریده (مهراوه شریفینیا) صحبت کنند. تمایل این شخصیت برای مصرف همبا نشان دادن مواد و تاکید روی نوع آن و شیوه مصرف همراه است که واقعاضروری نیست.

مجموعههای ماه رمضان در حالی به ترویج اعتیاد میپردازند که مطمئنادر رسانه ملی فیلم سینمایی "خونبازی" به کارگردانی رخشان بنیاعتماد ومحسن عبدالوهاب با وجود تحسین شدن در محافل داخلی و خارجی نمیتواند فرصتنمایش به شکل کامل پیدا کند. در حالی که این فیلم یک اثر اجتماعی باکارکرد قوی آموزشی است.

مستند خوشساخت و جذاب "سرخ" کیوان علیمحمدی و امید بنکدار با موضوعایدز با وجود همه امتیازها از شبکه چهار پخش میشود تا کمتر بیننده داشتهباشد، اما مخاطب میلیونی مجموعههای رمضان 30 شب با هر سن و قشر باید درمعرض جریانی باشد که به نظر میرسد قرار است تصویر تکاندهنده و تلخ اعتیادرا از مقابل دیدگانمان محو کند و این غمانگیز است...

کودک، نوجوان، میانسال، پیر، زن، مرد و همه و همه در شبهای معنوی ماهرمضان امسال به تماشای روشهای نوین و سنتی مصرف مواد مخدر مینشینند وناخودآگاه به آن میخندند .


ksabz