استئوآرتريت (بيماري دژنراتيو مفصل )


استئوآرتريت شايعترين نوع آرتريت (التهاب مفصلي)، به خصوص در ميان افراد مسن است. گاهي اوقات از اسامي DJD ) Degenerative Joint Disease ) و استئوآرتروز ( Osteoarthrosis) نيز براي ناميدن اين بيماري استفاده ميشود.

مقدامه :


ازجمله اشکال شایع التهاب مفصلی استئوآرتریت می باشد. این بیماری نوعی بیماری مزمن است که در آن غضروف مفصلی دچار آسیب می شود. در نتیجه استخوانها به راحتی بر روی یکدیگر لغزیده و با هم تماس می یابند و منجر به سفتی ، درد و کاهش حرکت مفصل می شوند.

استئوآرتریت بیماری است که موجب تحليل غضروف مفصلي و رشد خارهاي استخواني كه باعث التهاب بافت هاي اطراف مي گردد.

اين عارضه ممكن است هر يك از مفاصل را درگير سازد ولي شايع ترين مفاصله درگير عبارتند از مفاصل انگشتان دست ، پا، زانو، ران و ستون فقرات . اين عارضه معمولاً بزرگسالان بالاي ۴۵ سال را مبتلا مي سازد.

معرفی بیماری :

این بیماری از مدتهای بسیار قدیم شناخته شده است و در اسکلت های یافت شده از دوره یخبندان نیز وجود این بیماری مشاهده شده است. علیرغم شیوع بالای این بیماری علت اصلی آن هنوز شناخته شده نیست. فاکتورهای زیادی در بروز این بیماری دخالت دارند نظیر : سن ، چاقی، صدمات، استفاده نامناسب از مفاصل و مسائل ژنتیکی.
این بیماری معمولاً در مفاصل تحمل کننده وزن بدن ایجاد می شود. نظیر مفاصل لگن، زانوها، و مفاصل پشت، بعلاوه ممکن است مفاصل گردن، انگشتان کوچک ، مفصل شست دست و پا نیز رخ دهد. خود فرد در نحوه پیشگیری و درمان این بیماری نقش بسیار اساسی دارد. حتی فرد می تواند با انجام اقدامات خاصی از بروز این بیماری بطور کامل جلوگیری به عمل آورد.

مهمترین کاری که در زمان شک به ابتلای هر نوع از این بیماری، می توان انجام داد تشخیص به موقع و درست و درمان صحیح و به موقع می باشد. بیماریهای دیگری نیز وجود دارند که شبیه به استئوآرتریت هستند، نظیر روماتیسم مفصلی که دارای رژیم درمانی متفاوتی می باشند.

استئوآرتريت بيماريي مفصلي است که در درجه اول غضروف مفصل را درگير مينمايد. غضروف بافتي لغزنده است که انتهاهاي استخوانها را در يک مفصل ميپوشاند. استخوانها داشتن حرکتي آسان بر روي يکديگر را مديون غضروفهاي سالم هستند. وظيفه ديگر غضروفها جذب شوک در طي حرکات فيزيکي ميباشد (Shock Absorption).

در بيماري استئوآرتريت لايه سطحي غضروفها خرده شده و از بين ميرود که باعث ميشود استخوانهاي زير غضروفها به همديگر ساييده شوند و نهايتا درد، ورم، و کاهش حرکت در مفصل به وجود آيد. به مرور زمان مفصل شکل طبيعي خودش را از دست مي دهد. همچنين اسپور هاي استخواني (زوائدي استخواني که استئوفيت ناميده ميشوند) در لبه هاي مفصل رشد ميکنند که خود باعث درد و ناراحتي بيشتر مي شوند.

بيماران مبتلا به استئوآرتريت معمولا درد و محدودیت حرکت در مفصل دارند. برعکس دیگر انواع آرتریت که در آنها ممکن است سایر اعضای داخلی نیز درگیر شوند استئوآرتریت تنها مفاصل را درگیر مینماید.

به عنوان مثال آرتریت روماتوئید علاوه بر مفاصل سایر قسمتها را نیز میتواند درگیر کند، زودتر از استئوآرتریت فرد را مبتلا میکند و ممکن است علاوه بر ورم و قرمزی در مفصل باعث شود که فرد احساس مریضی، خستگی، و یا حتی در مواردی احساس تب نماید.

- چه کسانی به این بیماری مبتلا می شوند؟

در اکثر موارد افراد میانسال و پیر مبتلا می شوند بطوریکه بطور متوسط بیشتر سن بالای ۴۵ سالگی درگیر می شوند. بالای سن ۵۵ سالگی احتمال ابتلای زنان بیشتر است و در کل میزان ابتلای زنان بیش از مردان است. این امر شاید به دلیل بیشتر نشستن زنان در وضعیتی است که زانوهای آنها خمیده است. ولی با اینحال افزایش سن سبب افزایش احتمال ابتلا به این بیماری
می شود.

استئوآرتريت بيشتر چه کساني را مبتلا ميسازد؟
استئوآرتريت يکي از شايعترين علل ناتواني در بزرگسالان است.

اگرچه افراد جواني که دچار سانحه يا جراحت در مفاصلشان شده اند نيز ممکن است دچار استئوآرتريت شوند، اما اين عارضه بيشتر افراد مسن را درگير ميکند.

چنانچه راديوگرافي از مفاصل افراد بالاي ۶۵ سال به عمل آيد شواهدي مبني بر وجود اين عارضه در حداقل يکي از مفاصل در بيش از نيمي از اين جمعيت ديده ميشود.

هردوجنس زن و مرد مبتلا ميگردند، اگرچه در سن کمتر از ۴۵ اين عارضه بيشتر در مردان و در سنين بالاي ۴۵ بيشتر در زنان مشاهده ميگردد.
علايم شايع
خشكي و درد مفاصل از جمله كمردرد. تغييرات آب وهوا به خصوص سرما و رطوبت ممكن است درد ر افزايش دهند.
- محدوديت حركت و كاهش انعطاف پذيري مفاصل مبتلا
- نبود قرمزي ، گرما يا تب همراه درگيري مفاصل (معمولاً)
- تورم مفاصل درگير (گاهي ) به خصوص مفاصل انگشتان دست
- صداي ترق و تروق يا صداي ساييده شدن با حركت مفصل مبتلا (گاهي )

بطور کلی علائم بروز این بیماری در افراد مختلف، متفاوت می باشد. اما این بیماری دارای یکسری علائم عمومی بوده که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد. حتماً به خاطر داشته باشید از آنجایی که بیماریهای زیادی مشابه این بیماری وجود دارند، حتماً قبل از شروع درمان به پزشک مراجعه کنید زیرا نحوه درمان این بیماریها با هم متفاوت می باشد.

در اغلب موارد استئوآرتریت به آرامی گسترش می یابد. در ابتدا ممکن است با سفتی مفصلی خود را نشان دهد. درد ممکن است متوسط و گهگاهی باشد. در بعضی موارد این بیماری تا همین حد باقی می ماند، اما در بعضی دیگر ممکن است پیشرفت نموده و حتی در فعالیتهای روزمره فرد اختلال ایجاد کند و با راه رفتن یا انجام کارهای دیگر یا حتی در حین خواب دچار درد مفصلی شوند. گاهی فرد مبتلا ممکن است به یکباره دچار علائم التهابی قرمزی ، درد و تورم شود.

شایعترین علائم و نشانه های این بیماری شامل گرفتگی مفصلی بعد از استفاده بیش از حد یا عدم فعالیت در یک مدت نسبتاً طولانی ، سفتی مفصلی بعد از یک دوره استراحت که به تدریج با انجام فعالیت بهبود می یابد، خشکی صبحگاهی که معمولاً بعد از ۳۰ دقیقه بهبودی می یابد، وجود درد ثانویه به ضعف عضلات احاطه کننده مفصل بعد از فعالیت، وجود درد مفصلی که در صبح ها کمتر بوده و در عصرها بعد از فعالیت روزانه تشدید می شود و اختلال در هماهنگی و وضعیت بدن در حین راه رفتن، ثانویه به درد و خشکی می باشد.

اگر این بیماری مفصل لگن را درگیر کند، ممکن است فرد دچار درد در رانها و قسمت داخلی پا و باسن شود، درد به زانوها و کناره های ران تیر بکشد و یا موجب لگنش در حین راه رفتن شود.

اگر آستئوآرتریت در زانو باشد ممکن است سبب بروز درد در حین حرکت زانوها، قفل کردن زانوهادر حین راه رفتن، درد در حین بالا و پائین رفتن از پله ها و ضعف عضلات بزرگ ران شود.

اگر در انگشتان رخ دهد می تواند منجر به درد و تورم مفاصل انگشتان، تشکیل خارهای استخوانی در فواصل انگشتان، قرمزی و حساسیت و تورم در مفاصل درگیر، افزایش اندازه مفاصل و اختلال در حرکت آن شود.

وجود این بیماری در پا منجر به درد و حساسیت در مفاصل قاعده انگشت شست پا و درد در حین راه رفتن با کفشهای پاشنه بلند می شود.

اگر این بیماری سبب درگیری ستون مهره ها شود، ممکن است سبب تخریب دیسکهای بین مهره ای شده یا اینکه منجر به خشکی و درد در گردن و کمر، ایجاد فشار بر روی اعصاب ستون
مهره ها، درد در گردن، شانه ، دست یا پشت کمر یا پاها ، ضعف و بی حسی در دستها و پاها بعلت تحت فشار قرار گرفتن اعصاب شود.
علل
علت دقيق اين اختلال ناشناخته است . به نظر مي رسد نتيجه تركيب يا تعامل عوامل مكانيكي ، زيست شناختي ، بيوشيميايي ، التهابي و ايمني باشد.

چندین فاکتور خطر جهت ابتلا به این بیماری وجود دارد . اولیه و ثانویه ، نوع اولیه وابسته به سن بوده و با افزایش سن ایجاد می شود. ولی با اینحال هنوز علت خاصی برای بروز این فرم شناخته نشده است.

اما در مقابل زمانیکه فرد دچار فرم ثانویه می شود به دلیل آن است که یک علت خاصی منجر به بروز این حالت شده است. به عبارت دیگر در این فرم تخریب غضروف به علت آسیبها و صدمات، ارثی ، چاقی یا چیزهای دیگر باشد. در ادامه به بعضی از فاکتورهای خطری که منجر به بروز این بیماری خواهد شد، اشاره می شود.

- سن :

با افزایش سن، بروز استئو آرتریت نیز افزایش می یابد. هر چه فرد مسن تر باشد، مدت زمان بیشتری از مفاصل خود استفاده کرده است و شانس ابتلا بیشتر خواهد بود. اگر چه سن فاکتور مهمی است اما به معنای اجتناب ناپذیر بودن آن نیست.

- چاقی :

این بیماری یک بیماری جهانی است و هرکسی در ارتباط با مضرات این بیماری اطلاعاتی دارد. افزایش وزن بدن از جمله عوامل مهم بروز استئوآرتریت بخصوص در زانو به حساب می آید. از آنجایی که افزایش وزن و فشار برروی مفاصل به تدریج ایجاد می شود. افزایش وزنی که لااقل یک دهه قبل از بروز علائم استئو آرتریت ایجاد شده باشد. بخصوص در میانسالی نقش مهمی در تعیین ابتلا به این بیماری ایفا می کند.

- صدمات استفاده بیش از حد و نادرست از مفاصل :

کسانیکه در شغلشان نیاز به استفاده مکرر از مفاصل خود دارند و ورزشکاران دارای شانس بیشتری جهت ابتلا به این بیماری
می باشند . در نتیجه چنین اشخاصی باید یاد بگیرند که چگونه می توان از بروز صدمات بی مورد به مفاصل و بروز این بیماری می توان جلوگیری نمود. در نتیجه فعالیتهای این افراد باید به نحوی تعدیل شود. در ضمن به خاطر داشته باشید که تعدیل فعالیتها به معنای عدم انجام آنها بطور کامل نمی باشد.

- مسائل ارثی و ژنتیکی :

نقش ژنتیک نیز دربروز این بیماری بخصوص در مفاصل دست روشن و آشکارتر شده است. اختلالات ارثی که بر روی شکل استخوانها و پایداری مفاصل اثر
می گذارد، می تواند در بروز این بیماری نقش مؤثری داشته باشد. البته لازم به ذکر است که وجود اختلالات ارثی تنها به معنای ابتلای قطعی به این بیماری نخواهد بود. بلکه به معنای آن است که فرد باید تحت نظارت و معاینات دقیقتری جهت ارزیابی بروز این بیماری قرار گیرد.

- ضعف عضلات :

مطالعات نشان می دهد که ضعف عضلات اطراف ران سبب افزایش استعداد ابتلا به این بیماری در این مفصل می شود. به گونه ای که تقویت این عضلات با تمرینات خاص نقش مؤثری در کاهش ابتلا به این بیماری خواهد داشت.

- سایر بیماریها و اختلالات التهاب مفصل :

افراد مبتلا به روماتیسم مفصلی دارای شانس بیشتری جهت ابتلا به استئوآرتریت می باشند. به علاوه تجمع بیش از حد آهن در بدن نیز
(هموکروماتوزیس) می تواند سبب تخریب غضروف مفصلی شود و شانس ابتلا را افزایش
می دهد. ترشح بیش از حد هورمون رشد (آکرومگالی) نیز می تواند بر روی مفاصل و استخوانها اثرات سویی گذاشته و منجر به بروز استئوآرتریت شود.
عوامل افزايش دهنده خطر
چاقي
پرداختن به طور حرفه اي به فعالي هايي كه با فشار به مفاصل همراهند نظير رقص ، فوتبال ، موسيقي يا قالي بافي
فشار بر مفاصل ناشي از فعاليت و بالارفتن سن . تقريباً همه افراد بالاي ۵۰ سال به درجاتي از استئوآرتريت مبتلا هستند.
آسيب به آستر مفصل

تشخیص:

تشخیص و درمان به موقع، کلید اصلی کنترل این بیماری می باشد. بعد از اخذ شرح حال و معاینات کامل ممکن است، جهت قطعیت تشخیص عکسبرداری از مفاصل نیز درخواست شود.
تشخیص صحیح و به موقع و شروع درمان این بیماری، بسیار مهم می باشد. در ابتدا شروع درمان با پزشک بوده که دارای نقش اساسی در رویکرد درمانی می باشد اما شخصی که دارای نقش اساسی در درمان است خود بیمار بوده علاوه بر دریافت دارو تغییر عادات خاص زندگی، کاهش استرسهای عصبی و افسردگی ، اجتناب از آسیب های مفصلی و تعدیل خواب و استراحت و فعالیت نیز به فرآیند درمانی بسیار کمک می کنند.
پيشگيري
حفظ وزن در حد مناسب براي قد و ساختار بدن
داشتن فعاليت فيزيكي و در عين حال خودداري از فعاليت هايي كه منجر به آسيب مفاصل مي گردند، به ويژه پس از سن ۴۰ سالگي . به طور منظم به نرمش هاي كششي يا يوگا بپردازيد.
عواقب مورد انتظار
علايم معمولاً قابل تسكين است ولي تغييرات مفصلي دايمي هستند. درد ممكن است در آغاز خفيف باشد، ولي مي تواند به قدري شديد گردد كه فعاليت هاي روزمره و خواب بيمار را دچار اختلال كند.
عوارض احتمالي
لنگيدن (گاهي )
تحليل رفتن و ضعيف شدن عضلات اطراف مفصل مبتلا در اثر به كارگيري كمتر آنها به علت درد
پيشرفت بيماري (به دليل ماهيت پيشرونده بيماري )

استئوآرتريت چطور افراد را مبتلا مي کند؟
نحوه بروز استئوآرتريت در افراد مختلف متفاوت است. در برخي از افراد سير بيماري سريع است و در برخي ديگر علايم جديتر و شديدتر هستند.

علت دقيق شروع اين فرآيند هنوز مشخص نشده است ولي دانشمندان مجموعه اس از عوامل را در پيدايش اين عارضه دخيل مي دانند که عبارتند از: اضافه وزن، فرآيند پيري، صدمات مفصلي، و فشارهايي که در بعضي از مشاغل يا بعضي فعاليتهاي ورزشي بر مفاصل وارد ميشوند.
استئوآرتريت معمولا در مفاصل انتهايي انگشتان، شصت، گردن، کمر، زانوها، و در مفاصل لگن خود را نشان ميدهد.
استئوآرتريت تنها باعث بروز مشکل در مفاصل افراد نميشود بلکه به نحوي روي وضعيت مالي و اقتصادي و همچنين نحوه و شيوه زندگي آنها نيز تاثير دارد.چنان: تاثيرات مالي ( هزينه هاي درمان ، عدم بازدهي مالي فرد در حين درمان ) تاثيرات بر روي نحوه زندگي ( افسردگي ، اضطراب احساس درماندگي، محدود شدن فعاليتهاي روزانه ، محدوديتهاي شغلي ، بوجود آمدن مشکل در پذيرش مسئوليتها و شرکت جستن در فعاليتهاي فرحبخش).
با وجود تمامي اين مشکلها افراد مبتلا به استئوآرتريت “مي توانند” زندگي فعال و ثمربخشي داشته باشند که از طريق پيروي از استراتژيهاي خاصي است که اهم آنها عبارتند از:
استفاده از داروهاي ضد درد ، ورزش و استراحت به ميزان کافي ، آموزش به بيمار و اجراي برنامه هاي حمايتي ، آموزش مراقبت از خود و ايجاد نگرشي خوب از سلامت
درمان

اصول كلي
بررسي هاي تشخيصي ممكن است شامل بررسي آزمايشگاهي مايع مفصل (براي ردكردن احتمال آرتريت التهابي ) و راديوگرافي مفاصل درگير باشد.
- يك طرح درماني جامع در بردارنده شناخت اختلال ، توانبخشي ، برنامه ريزي براي فعاليت هاي روزمره ، و داروها مي باشد.
- براي تخفيف درد، مفاصل دچار درد و سفتي را به مدت ۲۰ دقيقه ۳-۲ بار در روز گرم كنيد. براي گرم كردن مفصل از حوله داغ ، وان آب داغ ، لامپ هاي مادون قرمز، بالشتك هاي گرم كننده برقي ، يا پمادها يا محلول هاي ايجادكننده گرماي عمقي استفاده كنيد. شنا در يك استخر آب گرم يا حركت در يك چشمه معدني داراي جريان گردابي سودمند است .
- اگر استئوآرتريت گردن باعث درد در بازوها شده باشد از يك گردن بند نرم بي حركت كننده گردن استفاده كنيد. اگر اين اقدام مؤثر نبود، يك وسيله كشش گردن براي استفاده در منزل خريداري كنيد.
- عضلات اطراف مفاصل درگير را ماساژ دهيد. ماساژ خود مفاصل فايده اي ندارد.
- در مورد استئوآرتريت ستون فقرات ، هنگام خواب به پشت بخوابيد و از يك تشك سفت استفاده كنيد يا يك تخته چند لايه به قطر ۲ سانتي متر بين تخت فنري و تشك خود قرار دهيد. تشك هاي مواج در اين زمينه براي برخي افراد مفيد است .
- از شرايطي كه باعث لرزيدن مي شود دوري كنيد. از زيرپوش گرم كن استفاده كنيد يا از فعاليت در محيط باز خودداري كنيد.
- نگاه مثبت خود به زندگي را حفظ كنيد، اعتماد به نفس خود را از دست ندهيد. براي جلوگيري از تحليل عضلات به فعاليت هاي طبيعي خود ادامه دهيد.
- طب سوزني گاهي كمك كننده است .
- جراحي هاي توصيه شده براي استئوآرتريت شديد شامل آرتروپلاستي (تعويض مفصل ) و آرترودز (بي حركت كردن مفصل مي باشد)

·اهداف درمان ناشی از موارد ذیل است

شامل کنترل درد و سایر علائم ، بهبود توانایی عملکردی فعالیتی فرد و کاهش پیشرفت بیماری است . اکثر روشهای درمانی نیز شامل ترکیبی از فعالیت های منظم ، کنترل وزن، حفاظت از مفصل و درمان دارویی می باشد. در موارد شدیدی که یکی از روشهای درمانی مذکور موفق نباشد، می توان از روشهای جراحی استفاده نمود.
داروها
- آسپيرين يا ساير داروهاي ضدالتهابي ، يا استامنيوفن جهت تسکن درد و ناراحتي بیمار

- تزريق كورتون به داخل مفاصل دچار درد و سفتي .( اين اقدام ممكن است به طور موقت باعث درد و ناراحتي گردد.)
ساير داروها نيز برحسب نياز ممكن است تجويز شوند (نظير شل كننده هاي عضلاني ، مسكن هاي قوي تر، داروهاي ضدافسردگي و غيره )

اکثر مردم از داروها جهت کاهش علائم ناشی از استئوآرتریت استفاده می کنند. اکثر داروها سبب کاهش درد می شوند اما بعضی دیگر نیز جهت بهبود سایر علائم و کاهش پیشرفت بیماری مورد استفاده قرار می گیرند. همکاری پزشک و بیمار منجر به یافتن بهترین رژیم دارویی جهت درمان این بیماری خواهد شد.

- مسکنها :

مسکنها بدون کاهش التهاب یا تورم سبب کاهش درد می شوند. اگر تنها به دنبال کاهش درد هستید این داروها دارای کمترین اثرات جانبی خواهد بود. استفاده از این داروها در موارد خفیف تا متوسط توصیه می شود. مثالهای این دسته شامل : استامینوفن یا ترامادول می باشند.

- مسکنها موضعی :

این داروها به فرم پماد و یا ژل بوده و بدون نسخه نیز تهیه می شوند و می توان همراه با داروهای خوراکی جهت کاهش درد از آنها استفاده نمود. ترکیب آنها با هم منجر به سوختگی های شدید می شود. از این دسته می توان به ایبوپروفن، ناپروکسان و پیروکسیکام یا دیکلوفناک اشاره نمود.

- کورتونهای تزریقی :

از این داروها جهت کاهش سریع درد استفاده می شود. از این داروها جهت تسکین درد زانو در موارد متوسط تا شدید که به درمانهای خوراکی پاسخ نداده اند، استفاده می شود.
فعاليت
استراحت تنها در مرحله حاد بيماري كه مفاصل خيلي دردناكند ضروري است . به محض بهبود علايم ، فعاليت هاي طبيعي خود را از سر بگيرد.
درمان فيزيكي براي توانبخشي عضلات و مفاصل (تنها براي موارد شديد)
ممكن است جلوگيري از حركت زياد مفصل لازم باشد (با استفاده از چوب هاي زيربغل ، عصا، واكر و زانوبند كشي )
رژيم غذايي
رژيم براي كاهش وزن در موارد اضافه وزن
در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
اگر شما يا يكي از اعضاي خانواده تان داراي علايم درد يا سفتي مفصلي باشيد.
اگر دچار علايم جديد و غيرقابل توجيه شده ايد. داروهاي تجويزي ممكن است با عوارض جانبي همراه باشد.



[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]